OrganiC Farmer'S GrouP AZ

آفاتی که به گلها حمله می کنند،باعث کاهش رشد و کاهش کیفیت گلها و بالاخره باعث از بین رفتن گلها می شوند. برخی از آفات مانند: جوندگان، شته ها، کنه ها، نماتدهای ریشه، شپشکها، لارو پروانه، گوش خیزک،کرم مفتولی، تریپس و مگس سفید و... میباشند.
عامل بیماریهایی که به درختان حمله میکنند معمولا قارچها و ویروسها می باشند.بعضی از این امراض مانند لکه سیاه،سفیدک حقیقی،آنتراکنوز،پوسیدگی طوقه و ریشه،شانکر درختان میوه دانه دار،بیماری دوده ای،پوسیدگی سفید ریشه درختان،پیچیدگی و کتابی شدن شاخه،بیماری مومیایی،بیماری غربالی،لب شتری،سفیدک داخلی و... میباشند.

جهت مدیریت آفات و بیماریها بهتر است پیشگیری داشته باشیم تا مبارزه،ولی در صورت حمله آفات و بیماریها میتوان به روشهای زیر آنها را کنترل کرد:
1)مبارزه زراعی
2)استفاده از ارقام مقاوم
3)مبارزه بیولوژیک
4)مبارزه فیزیکی
5)مبارزه قانونی
6)مبارزه شیمیایی
7)مبارزه تلفیقی.

علفهای هرز به راههای مختلفی وارد باغ یا گلخانه ها می شوند که لازم است انها را کنترل کنیم.جهت مبارزه شیمیایی از انواع علف کشهای عمومی یا انتخابی میتوان استفاده کرد.
در انتها با زمان و نحوه چمن زنی آشنا می شویم و اصول کار با انواع ماشینهای چمن زنی را فراخواهیم گرفت.و در پایان این فصل با انواع گلخانه ها و تقسیم بندی آنها آشنا می شویم.

1-3 آشنایی با روشهای هرس درختان و گلهای زینتی:
هرس عبارتست از کلیه عملیاتی که روی درختان انجام شود(بریدن و یا حذف کردن تمام یا قسمتی از شاخه، ریشه، برگ، گل، مویه و یا پوست درخت طبق اصول و فنون معین)تا به انها شکل و فرم داده و قدرت رشد و نمو و کمیت محصول آنها را زیاد کنیم و کیفیت محصول را بهبود می دهیم.

هرس را می توان از نظر زمان،شدت عمل و هدف مردنظر به صورتی که ذکر میشود،تقسیم بندی کرد:

1-از نظر زمان:
1-زمستانه
2-تابستانه

2- از نظر شدت عمل:
1-ضعیف
2-متوسط
3-شدید

هرس فرم:

-از نظر ارتفاع درخت:
-پاکوتاه
-نیمه کوتاه
-پابلند

- از نظر شکل تاج:
گرد:هرمی-شلجمی-جامی-پاچراغی
پهن:کوردون-دوشاخه-پالمت

3-از نظر هدف مورد نظر:

هرس باردهی هرس شاخه:
خم کردنشاخه-برداشت پوست شاخه-زخمی کردن پوست-هرس برگ-هرس گل-هرس میوه-هرس ریشه

موقع هرس درختان میوه،بستگی به نوع درخت و نوع هرس و آب و هوای محل دارد که در مورد هریک از درختان باید جداگانه بحث شود.بیشتر درختان خزان پذیر را در هنگام به خواب رفتن آنها از اواخر پاییز تا اوایل بهار هرس می کنند ولی منطقی تر آن است که درخت را پس از مدت زمان کوتاهی که از خواب بیدار شده باشد،هرس کنید تا به ترمیم زخم خود قادر گردد.اما درختانی همچون گیلاس و آلو را در تابستان هرس می کنند تا خطر ابتلای آنها به بیماریهایی مظیر برگ نقره ای(Silver leaf) کاهش یابد.درختان افرا و راش بر اثر هرس از محل زخم خود شدیدا شیرابه ترشح میکنند.بنابراین،اواخر پاییز زمان مناسبی برای هرس آنهاست.سوزنی برگان نیز،به دلیل ترشح شدید شیرابه،بهتر است در پاییز هرس شوند.

با توجه به موارد ذکر شده به طور کلی دو نوع هرس داریم:
الف) هرس خواب یا زمستانه یا خشک: از موقع ریخته شدن برگها تا بیدار شدن درختان امکان پذیر است.در باغات وسیع برای اینکه هرس به مقع در تمام باغ انجام شود،اوایل پاییز کار هرس را شروع میکنند.لیکن در مناطق سردسیر در این فصل،هرس درختان خطر سرمازدگی شاخه ها را دربردارد.پس اواخر زمستان که هوامناسب است بهترین موقع برای هرس درختان میوه است.البته بسته به نوع درخت و شرایط آب و هوایی منطقه،زمان هرس زمستانه متفاوت است.مثلا به دلیل حساس بودن هلو نسبت به سرما،این گیاه اواخر زمستان هرس میشود.در حالیکه درخت سیب را میتوان در اوایل زمستان هرس کرد.همچنین در مناطق سردسیر،هرس زمستانه در اواخر زمستان و در مناطق گرمسیر در اوایل زمستان انجام میشود.هرس فرم،هرس ریشه و حذف شاخه های خشک و بیمار و آفت زده در این محدوده زمانی انجام میگیرد.

ب) هرس تابستانه یا سبز: پس از هرس زمستانه فعالیت گیاه آغاز میشود و اعضای مختلف درخت رشد و نمو خود را از سر می گیرند.در طول دوران رشد و نمو،اندامهای زائد و بدون مصرف و مزاحم نیز در بعضی از درختان رشد کرده و مقدار زیادی از انرژی موادغذایی در درخت را صرف نشو و نمای خود میکنند و در نتیجه درخت ضعیف میشود.از اعضای مهم میتوان پاجوشهایی که اطراف ریشه و یا ساقه و تنه به وجود می آیند را نام برد که بوسیله هرس سبز بایستی نسبت به قطع آنها اقدام کرد.هرس سبز را بر روی شاخه هایی که رشد و نمو آنها در اواسط تابستان برای برخی از واریته ها و یا اوایل پاییز (برای واریته های دیگر)به پایان رسیده است،انجام میدهند.
تجربه نشان داده است که عملیات هرس تابستانه روی شاخه بهتر است در اواسط تابستان انجام شود؛زیرا در این موقع از سال مواد ذخیره ای درخت به مصرف رسیده و موقع ذخیره سازی موادآلی در اندامهای آن است.هرس برگف گل،ریشه،میوه و حذف نرک ها و پاجوشها،ایجاد زخم روی پوست ساقه و قطع انتهای شاخه های سریع الرشد از عملیات هرس تابستانه هستند.هرس سبز باعث حذف قسمتی از شاخ و برگ های درخت شده و به این ترتیب تهویه گیاه را تسهیل می نماید.در این صورت برگها و اعضای مختلف گیاه می توانند از نورخورشید حداکثر استفاده را بنمایند.

2-1-3انواع هرس از نظر شدت عمل
از این نظر،هرس به سه نوع ضعیف،شدید و متوسط تقسیم میشود.اگر پس از هرس مقدار شاخه باقیمانده کمتر از شاخه حذف شده باشد هرس را شدید و برعکس حالت فوق هرس را ضعیف می گوییم.در صورتیکه مقدار شاخه حذف شده تقریبا برابر با مقدار شاخه باقیمانده باشد هرس از نوع متوسط است.

3-1-3 انواع هرس از نظر هدف موردنظر
گاهی منظور و هدف از هرس،ایجاد فرم مناسب برای درخت است که در این صورت هرس را هرس فرم می نامند.اما در صورتیکه منظور از هرس دخالت در چگونگی باردهی آن باشد،هرس باردهی نام می گیرد.این دو نوع دارای انواع مختلفی هستند.هرس فرم به دو دسته هرس فرم از نظر ارتفاع و هرس فرم از نظر شکل تاج تقسیم میشود که البته هرس فرم تزئینی نیز در این دسته بندی قرار میگیرد. هرس فرم در سالهای اول کشت نهال و هرس باردهی معمولا پس از تشکیل فرم و اسکلت آن انجام میگیرد.

4-1-3 انواع هرس فرم از نظر ارتفاع:
از نظر ارتفاع،درختان ممکن است به سه حالت پاکوتاه،نیمه پاکوتاه و پابلند تربیت شوند.در صورتیکه ارتفاع درخت از سطح خاک تا اولین شاخه اصلی کمتر از 70 سانتیمتر باشد درخت به صورت پاکوتاه تربیت شده است.امروزه از این روش برای تربیت درختان پاکوتاه سیب استفاده شود.همچنین در صورتیکه از انواع پایه های ضعیف استفاده شود،لازم است درخت به فرم پاکوتاه هرس شود.در فرم نیمه پاکوتاه،ارتفاع تنه درخت حدود 100سانتیمتر است.در صورتیکه ارتفاع تنه بیش از 100 سانتیمتر باشد به آن فرم پابلند اتلاق میشود.این فرم معمولا برای درختان انجیر،گیلاس،گردو و بادام مورد استفاده قرار می گیرد.

5-1-3 انواع هرس فرم از نظر شکل تاج:
درختان را از نظر شکل تاج به دو فرم گرد و پهن هرس می کنند. در فرم گرد،تاج درخت در تمام جهات رشد یکسانی دارد.ولی اگر شاخه ها را وادار نمایند که در یک صفحه و عمود بر زمین رشد کنند،فرم تاج را پهن می نامند.انتخاب فرم تاج به عواملی مانند نور،درجه حرارت،نوع گیاه،نوع پایه و میزان سرعت باد در منطقه بستگی دارد. اگر در فرم گرد شاخه مرکزی درخت حذف شود،آنرا فرم گرد توخالی می گویند و اگر شاخه مرکزی باقی بماند،به آن فرم گرد توپر می گویند.فرمهای هرمی و شلجمی از نوع توپر و فرم جامی از نوع توخالی میباشد.درختانی مانند مو به فرم خاصی هرس و تربیت می شوند که به آن فرم پاچراغی می گویند.

فرم هرمی: در این فرم هرس،شاخه مرکزی درخت باقی میماند و طویلتر از شاخه های فرعی هرس میشود.شاخه های فرعی را نیز طوری هرس می کنند که طول شاخه های پایینی بیشتر از طول شاخه های بالایی باشد.دو نوع فرم هرمی داریم،یکی فرم هرمی دوکی که در آن شاخه های اصلی به طور متناوب و با زاویه 45 درجه روی تنه تنظیم شده اد و دیگری فرم هرمی چلچراغی نام دارد که در این فرم شاخه های فرعی با فاصله کمتری از یکدیگر (حدود30سانتیمتر) و به طور مجتمع روی تنه قرار می گیرند.
برای رسیدن به فرم هرمی دوکی به صورت زیر عمل کنید:
-در سال اول،نهال را از فاصله70-50سانتیمتری سطح خاک هرس کنید.در این صورت معمولا حدود6جوانه روی نهال باقی می ماند.
- در سال دوم،جوانه ها رشد کرده و شاخه های فرعی را تشکیل میدهند.به هنگام هرس،شاخه اصلی را همانند سال قبل به گونه ای هرس کنید که حامل 6جوانه باشد و شاخه های فرعی را طوری قطع کنید که طول انها برابر با 4/1طول انها در سال دوم باشد.
- در سال سوم عملیات هرس را مانند سال دوم انجام دهید.ارتفاع درخت با این فرم به حدود4متر میرسد.بیشتر درختان مثمر به این فرم تربیت می شوند.اما درختان غیرمثمر را نیز می توانید به فرم هرس دوکی تربیت کنید.درختان پرورش یافته به این فرم قوی و مستحکم خواهند بود.

فرم شلجمی: در این نوع هرس ارتفاع درخت محدود و تاج درخت گسترده میشود.درختانی که به شکل شلجمی هرس میشوند،دارای شاخه های قوی می باشند که در مقابل فشارهای خارجی مقاومت بیشتری دارند.درختانی مانند سیب،گلابی،زردآلو،بادام،گردو و پسته را میتوان به شکل شلجمی تربیت کرد.
برای انجام این نوع هرس،به شرح زیر عمل کید:
-در سال اول،نهال را از ارتفاع 150-120سانتیمتر قطع کنید.جوانه ها در طول فصل رشد تبدیل به شاخه می شوند.
- در سال دوم شاخه های بالایی را حذف نمایید.به طوری که 5-2شاخه مناسب به فاصله30-20سانتیمتر از یکدیگر و در جهات مختلف روی تنه باقی بماند.شاخه های باقیمانده را در صورت طویل بودن هرس ضعیف کنید.
- در سال سوم و سالهای بعد،هرس منحصر به قطع شاخه های نابجا و نامطلوب است.

فرم جامی: شباهت به فرم شلجمی دارد با این تفاوت که به دلیل حذف شاخه اصلی در فرم جامی درخت توخالی است.فرم جامی مناسب مناطقی است که محدودیت نور دارند.بیشتر درختان مثل سیب،گلابی،گیلاس و گوجه را میتوان به فرم جامی هرس کرد.
برای دستیابی به فرم جامی بدین شرح عمل کنید:
-در سال اول نهال را از ارتفاع 70-50سانتیمتری سربرداری کنید.پس از سربرداری سه جوانه در انتهای آن باقی گذاشته و بقیه جوانه های پایینی حذف می شوند.
- از این سه جوانه سه شاخه به وجود می آید که در سال دوم اگر بیش از 50سانتیمتر طول داشته باشند،مقدار اضافی حذف میشود.همچنین اگر شاخه های اضافی رشد کرده باشند،آنها را قطع می کنیم.
- در سال سوم ممکن است مقدار جوانه هایی که روی شاخه های اصلی رشد کرده اند زیاد و متراکم باشند،که باید شاخه های فرعی مناسب را به فاصله حداقل 10سانتیمتر از یکدیگر باقی گذاشته و بقیه را حذف کنند.در انتهای شاخه های اصلی سه جوانه باقی گذاشته و بقیه شاخه هرس میشود.

هدف انجام این نوع هرس،گسترش تاج درخت است؛بنابراین جوانه های بیرونی مطلوبترند و حتی الامکان هرس باید طوری انجام شود که جوانه ها به سمت بیرون رشد کنند.

فرم پاچراغی:
چون این فرم هرس در مو بیشترین کاربرد را دارد. برای انجام هرس فرم پاچراغی به ترتیب به شرح زیر اقدام کنید:
-ارتفاع مو را بین 75 تا150 سانتیمتر انتخاب کنید و برای تشکیل ان از قیم مقت استفاده کنید.اولین هرس در موقع کاشت نهال صورت میگیرد،یعنی قلمه مو یا نهال نهال یک ساله آنرا از بالای جوانه دوم هرس میکنید.
- در سال اول رشد،مو تولید یک یا دو شاخه میکند که در آخر سال از شاخه های موجود فقط شاخه نزدیک به زمین را نگه داشته و بقیه شاخه ها را حذف کنید.و این شاخه را نیز از بالای جوانه دوم هرس می کنید.
- در بهار سال دوم دو جوانه باقیمانده روی پایه نمو کرده تولید دو شاخه میکند که به تدریج آنها را باید به قیم بست.
- در اواسط تابستان سال دوم یکی از شاخه های جوان را که نسبت به سطح زمی بالاتر قرار گرفته است.حذف کرده و شاخه زیرین را به ارتفاع موردنظر هرس کنید.در اثر این هرس شاخه های فرعی روی تنه اصلی ظاهر می گردند.
- در آخر سال دوم یعنی موقع خزان که زمان هرس مو میباشد،اگر تعداد شاخه های فرعی روی تنه جوان زیاد باشد،شاخه هایی را که به سطح زمین نزدیک هستند،حذف کرده،فقط نسبت به قدرت بوته 3تا5 شاخه که در انتهای فوقانی تنه قرار دارند،نگه دارید و سعی کنید که این شاخه ها به طور منظم و تقریبا به یک فاصله از یکدیگر در جهات مختلف روی پایه قرار گیرند و بعد از هر یک از آنها را از بالای جوانه دوم یا سوم هرس کنید.به این صورت در آخر سال دوم و اگر بوته مو ضعیف باشد در آخر سال سوم فرم پاچراغی تشکیل می گردد.نصب قیم در این فرم موقتی بوده و بعد از مدتی که پایه ها قوی شدند،می توانید آنها را جمع آوری کنید.
-فرمهای پهن را میتوان به سه دسته کلی:یک شاخه (کوردون)،دو شاخه(Uشکل) و چند شاخه(پالمت) تقسیم کرد.
- برای تشکیل فرم های پهن در درختان میوه،شاخه های فرعی درجه یک و اصلی و شاخه های میوه دهنده همگی در یک سطح و معمولا در جهت شمالی جنوبی قرار می گیرند و برای اینکه این شاخه ها در یک سطح قرار گیرند باید آنها را به قیمی از سیم یا چوب بست.شکلهای پهن،گذشته از منظور تزئینی در نواحی که تابش آفتاب و شدت روشنایی کم است و انواع زیادی از درخت میوه نگهداری می کنند،از این فرم استفاده میوشد.برای پرورش درختان میوه به صورت فرمهای پهن،اصولا از درختانی که دارای پایه های غیربذری بوده و رشد و نمو انها قابل کنترل میباشد،استفاده می کنند.
انواع هرس فرم پهن:
-فرم یک شاخه(کوردون): جهت انجام این هرس به دستورالعمل زیر توجه کنید:
- نهال را در سال اول از فاصله 60 سانتیمتری زمین قطع کنید.باید دقیقا دو جوانه در انتهای نهال وجود داشته باشد.در صورتیکه تعداد جوانه ها در انتهای نهال بیشتر از 2تا باشد باید آنها را حذف کنید.این جوانه ها در اواسط خرداد رشد کافی کرده و آماده بستن به قیم میشوند.
- حال جوانه انتهایی به سمت سیم بالایی هدایت شده و جوانه کناری به صورت بازویی روی اولین رشته سیم کشیده میشود.
- اگر قیم سیمی بیشتر از یک رشته سیم داشته باشد،در سال دوم نیز مانند سال اول عمل می کنیم.
- باید با هرس مداوم تابستانه و زمستانه،شکل و اندازه درخت ثابت نگه داشته و از گسترش بی رویه شاخه جلوگیری شود.هرس فرم کوردون ممکن است به صورت دوطرفه نیز انجام گیرد.
- فرم کوردون دو شاخه(Uشکل):
برای تشکیل فرم دوشاخه،به شرح زیر عمل کنید:
- نهال را در سال اول از فاصله 60سانتیمتری از سطح خاک هرس کنید؛به طوریکه دو جوانه به طور متقابل در انتهای نهال وجود داشته باشد.
- در طول فصل رشد،این دو جواه تشکیل دوشاخه تقریبا افقی را میدهند که با هدایت کردن و بستن آنها به قیم نهایتا فرم حاصل میشود.
- باید با هرس مداوم از به هم ریختگی تاج و رشد شاخه های اضافی جلوگیری کنید.با تکرار همین عملیات روی هر بازو فرم دوشاخه مضاعف به دست می آید.
- فرم پهن چند شاخه(پالمت):
این فرم در میوه کاری کاربرد بیشتری دارد. برای انجام این نوع هرس به شرح زیر عمل کنید:
- 6-4 شاخه جانبی را با زاویه 90-60درجه به شکل بادبزن روی ردیف های سیم هدایت کنید.برای این منوظر،در سال اول نهال از ارتفاع 60 سانتیمتری سربرداری می شود. به طوریکه دو جوانه جانبی و یک جوانه انتهایی روی نهال وجود داشته باشد.دو شاخه جانبی روی اولین سیم هدایت شده و شاخه انتهایی به سیم بالایی فرستاده می شود.
- در سال دوم،دو شاخه جانبی را از حدود 4/1طولشان و شاخه عمدی را از روی جوانه اول یا دوم هرس کنید.
- در تابستان شاخه های عمودی که به طرف بالا رشد کرده و با محور عمودی به رقابت برخاسته اند و نیز شاخه های خارج از ردیف را حذف کنید.
- در سال بعد محور عمودی را به فاصله60 سانتیمتر از محلی که سال قبل هرس شده،قطع کرده و 2/1طول بازوها را نیز حذف کنید. در سالهای بعد هرس ماند سال دوم صورت میگیرد. در این نوع هرس باید شاخه ای که زیاد قوی نباشد و زاویه بازتری با تنه داشته باشد،باقی نگهدارید،در عوض باید شاخه های پایینی قوی تر از شاخه های بالایی باشند تا سنگینی و قوی بودن انتهای تاج،رشد طبقه اول را محدود نسازد.

هرس باردهی:
-هدف از هرس باردهی آن است که با تقویت اعضای بارور و تضعیف اعضای خیلی قوی و محدود ساختن اندامهای رویشی و تبدیل جوانه های چوبی به گل(در بعضی از درختان)و اعمالی از این قبیل،باردهی درخت کنترل و اندام های بارور به سمت تولید محصول مرغوب هدایت شوند.هرس باردهی شامل خم کردن و برداشتن پوست شاخه، هرس برگ،گل،میوه و ریشه است.
- قبل از انجام هرس باردهی لازم است با قسمتهای مختلف درخت که در هرس باردهی نقشی دارند،آشنا شویم.

تنه: حدفاصل بین طوقه و تاج درخت را تنه می گویند.

شاخه: از تنه، شاخه های اصلی منشعب شده و از هر شاخه اصلی تعدادی شاخه فرعی منشعب میشود که به آنها شاخه های فرعی درجه یک و به شاخه هایی که از شاخه های فرعی درجه یک منشعب می شوند،شاخه های فرعی درجه دو می گویند.روی هر شاه،اعضاءزیر وجود دارد:

جوانه: آنها را چشمه یا چشمک نیز میتوان نامید. ساختمان داخلی جوانه،برحسب اینکه بعدا به میوه،شاخه و یا برگ تبدیل شود،تفاوت میکند.شکل خارجی جوانه شاخه(چوب)کشیده و نوک تیز است و در داخل از برگچه هایی که یکدیگر را پوشانده اند،تشکیل شده است و این برگچه ها،قسمتهای داخلی جوانه را از تاثیر عوامل جوی خارج حفظ می کنند و اغلب این جوانه ها به وسیله یک برامدگی بالشتک مانند به شاخه متصل می شوند.جوانه چوب روی شاخه های یک ساله یا در انتهای آنها وجود دارد. این جوانه قادر است در صورت دریافت شیره پرورده فراوان،شاخه جوانی را به وجود آورد.برعکس اگر به میزان مناسب تغذیه شود،میتواند پس از یکسال به میخچه و پس از دوسال به لامبورد تبدیل شود که هر دو این اندامها بارده هستند.
شکل خارجی جوانه گل گردو کروی است و زیر پوششهای جوانه،در داخل چند برگچه و در وسط برگچه سلول اصلی گل قرار دارد. در انواع درختان، نوع جوانه تفاوت دارد. یعنی در درختان هسته دار مانند زردآلو،هلو و گیلاس جوانه برای منظور خاصی به وجود می آید(گل یا شاخه). در صورتیکه در درختان دانه دار مانند سیب و گلابی جوانه ها به منظور خاصی تشکیل نمی شوند.یعنی در اوایل عمر،جوانه از براکته و چند برگچه داخلی تشکیل شده و بعدا به مقتضای محیط و طرز پرورش ممکن است به جوانه شاخه و یا گل تبدیل شود.سیر تکاملی جوانه در این درختان 3تا4 سال به طول می انجامد.اغلب با هریک از جوانه های نامبرده ی یا دو جوانه کوچکتر مشاهده میشود که نزدیک به جوانه گل یا چوب و در طرفین ان قرار گرفته اند. موقعی که جوانه اصلی به علتی از بین برود و یا خشک شود،یک یا هر دو جوانه جانبی که جوانه انتظار نام دارد،شروع به نمو می کنند.

علاوه بر جوانه های انتظار پنج نوع زایده خشبی نیز روی هر شاخه مشاهده میشود.این شاخه یا زایده ها عبارتند از:
1-میخچه(Dard): میخچه زایده ای کوتاه و خشبی میباشد که طول آنها از 4تا 5سانتیمتر تجاوز نمی کند و مانند شاخک،حامل جوانه گل و میوه میباشد.از قطع میخچه باید به عنوان یک عضو میوه دهنده خودداری نمود.
2- شاخک یا برندی(Brindille): عبارت از شاخه کوتاه(در حدود 10تا40 سانتیمتر)نازکی است که در انتهای ان ممکن است یک جوانه چوب یا یک جوانه گل قرار گرفته باشد.این اندامها بیشتر روی درختان دانه دار دیده میشوند.
3- لامبورد(Lambourd): این شاخه ها از براندی کوتاهترند و غالبا دارای جوانه گل هستند.
4- نرک یا گورمان(Gourmand): اغلب بر روی شاخه اصلی و یا فرعی شاخه های طویل و ضخیم دیده می شوند که به وطر کلی فاقد جوانه گل بوده به طور عمودی رشد میکنند،و چون عقیم می باشند باید به کلی از محل اتصال به شاخه حامل آن را قطع کنید.
5-بورس: در درختان میوه دانه دار، بورس برامدگی ضخیم و گوشت مانندی است که در محل ایجاد میوه به وجود می آید.این عضو حامل تعدادی جوانه چوب و گل است.

انواع هرس باردهی:

هرس شاخه: برای انجام این هرس لازم است از خصوصیات ویژه شاخه های هر گیاه اطلاع داشته باشید،مثلا شاخه های مو در همان سال اول تولید میوه می کند ولی شاخه های هلو پس از یک سال میوه میدهند.در هر حال،هرس شاخه عبارت است از قطع تمام یا قسمتی از شاخه با رعایت اصول زیر:
-از هرس شدید و یکباره خودداری شود،زیرا این نوع هرس،باردهی نهالهای جوان را به تعویق انداخته و در درختان بارور موجب تولید نرک فراوان میشود.
- شاخه هایی را حذف کنید که با تنه زاویه بسته تری دارند.
- هرس شاخه را طوری انجام دهید که نور و هوای کافی به داخل درخت نفوذ کند.
- در موقع اجرای هرس،خراش و بریدگی روی پوست شاخه ایجاد نشود.
- شاخه های کلفت،طی دو مرحله هرس شوند. بدین ترتیب که ابتدا از فاصله 10سانتیمتری شاخه اصلی با تنه از قسمت زیر شاخه،برشی به عمق نصف قطر شاخه ایجاد کرده و سپس از بالا شروع به بریدن کنید و پس از قطع شاخه،قسمت زائد باقیمانده از درخت را جدا کنید.

خم کردن شاخه:خم کردن شاخه باعث محدود شدن رشد رویشی شاخه میشود و از خروج شیره پرورده شاخه تا حد زیادی جلوگیری میکند.به همین خاطر شاخه هایی که خم می شوند اگر نابارور هستندف بارور می شوند و اگر بار می دهند، میزان محصول آنها بیشتر میشود.عمل خم کردن شاخه به وسیله بستن سنگ یا وزنه در انتهای شاخه و یا بستن آن به وسیله طناب یا نخ به تنه صورت میگیرد.

برداشتن پوست شاخه(حلقه زدن): برای تقویت شاخه و درشت شدن میوه های آن می توانید نوار باریکی به عرض حداکثر 5/0سانتیمتر به صورت حلقه از پوست شاخه حامل میوه را ببرید و جدا کنید.به منظور ترمیم سریع تر محل برش می توانید پوست برداشته شده را به صورت واژگون در همان محل مجددا قرار دهید.عمق برش نباید از حد پوست تجاوز کند.در اثر عمل حلقه زنی،آوندهای آبکش قطع شده و در نتیجه شیره پرورده نمی تواند از شاخه خارج شود و تماما به مصرف میوه های همان شاخه میرسد.

زخم زدن شاخه: زخم زدن، حالت ناقص برداشتن پوست شاخه است. معمولا زخم در بالا یا پایین جوانه ایجاد میشود.زخم ایجاد شده باعث قطع شدن آوندهای آبکش میشود.اگر زخم در بالای جوانه ایجاد شود،مانع رسیدن شیره پرورده کافی به آن شده و در نتیجه جوانه به چوب(شاخه) تبدیل می شود. اما اگر زخم را در پایین جوانه ایجاد کنید، شیره ی پرورده ی فراوانی به جوانه رسیده و آن را تبدیل به گل و میوه می سازد.

هرس برگ: در مناطقی که نور کم و رطوبت هوا زیاد باشد، برای خوش رنگتر و قوی شدن میوه،می توانیم مقداری از برگها را به روش شیمیایی ویا فیزیکی هرس کنیم. چون برگ محل تبدیل شیره خام به شیره پرورده است،باید دقت کیند که از هرس شدید خودداری شود.

هرس گل و میوه:جهت ایجاد تعادل بین قدرت درخت و تعداد و مقدار میوه، هرس گل و میوه را انجام میدهند. اگر درخت ضعیف و مقدار میوه آن فراوان باشد تعدادی از گلها و میوه ها در ابتدای باز شدن گلها و یا پس از تشکیل میوه به روشهای مختلف مکانیکی یا شیمیای هرس میشود. این هرس علاوه بر بهبود کیفیت محصول در رفع تناوب باردهی نیز موثر است.

هرس ریشه: اگر میزان شاخ و برگ در اثر هرس یا حمله آفات و بیماریها کم شود ولی حجم ریشه ثابت باقی بماند، در فصل رشد گیاه تولید شاخ و برگ فراوان میکند که این شاخه ها اغلب نرک هستند.برعکس اگر میزان ریشه از میزان شاخ و برگ کمتر شود رشد رویشی گیاه محدود شده و گیاه زودتر به بار می نشیند . در این حالت عمر درخت کوتاه خواهد شد.پس در موقع هرس ریشه باید دقت کنید که از هرگونه عدم تعادل بین ریشه و شاخ و برگ جلوگیری به عمل آید. جهت جوان کردن درخت مو از هرس ریشه استفاده میکنند همچنین اندازه و رشد درخت سیب را با هرس ریشه محدود می شازند.

6-1-3 هرس گیاهان زینتی:
در هرس گیاهان زینتی هدف فرم دهی و در بوته های گل دهنده،تولید گلهای بیشتر و یا مرغوبتر است. مثلا هرسی که در گل گلسرخ صورت میگیرد بیشتر جهت تولید گل مرغوب و با کیفیت تر میباشد و یا هرسی که بر روی ترون انجام میشود،جهت فرم و شکل دهی میباشد. جهت فرمدهی به گیاهان زینتی به این صورت عمل کنید: هر بهار شاخه های زیادی را که سبب می شوند گیاه از صورت مطلوب خارج گردد و جوانه های زیادی را حذف کنید و اگر در وسط گیاه نقاط خالی میباشد که باید پر شود بگذارید تا جوانه های آن نقطه نمو کرده و بلند شوند و هرساله این عملیات را جهت گیاهان زینتی چندساله انجام دهید.

در گلکاری دو قسم هرس صورت میگیرد:
1-هرس چوبی: روش کار به این شرح است: شاخه های کهنه و چوبی شده را برای اینکه به بوته شکل خاصی بدهند تا آنرا تحریک به نمو شاخه های نو نمایند قطع و بچینید. این هرس را همه موقع ولی بیشتر در اواخر زمستان و نزدیک بهار انجام دهید. هرس شاخه های کهنه همانطور که گفته شد برای دادن اشکال مختلف هندسی به بوته ها مانند: هرم،مخروط،کره و ....و یا حذف شاخه های کهنه برای بیرون آمدند شاخه های نو و پرقوت است. که از انها گلهای درشت و جالبی بدست آید(مانند هرس گل سرخ). درختانی که گل آنها روی شاخه های سال قبل می رویند مانند یاس خوشه ای،خرزهره هندی،کاملیا و به ژاپنی را باید بعداز تمام شدن گلهای آنها هرس کنید.

2- هرس نرم(سبز): هرس شاخه های نرم، عبارت است کوتاه کردن ساقه هاییست که مغز آنها هنوز نرم است. هرس شاخه های نرم را باید همان موقع که بوته مشغول نمو است، یعنی فصل بهار انجام دهید. وقتی بخواهید یک شاخه نرم را هرس کنید بادی یا آنرا بین انگشت شست و سبابه بفشارید تا یاخته های ان له شده مانع از رفتن شیره گیاه به قسمت بالا شود یا آنکه آنرا با چاقوی پیوند زنی قطع نمایید. نتیجه اینکار آنست که در اثر متوقف شدن شیره گیاه در محل بریده شده از اطراف شاخه، جوانه های جدیدی می روید که بر پرپشت ساختن بوته و شکیل کردن آن کمک میکند.نتیجه دیگر آن درشتتر کردن گل است. اگر می خواهید که گل بوته ای را از حد عادی درشتتر کنید یکی از گلهای آن را روی یک ساقه باقی گذارده و غنچه های دیگری را که اطراف آن روییده هرس کنید(مثل گل داوودی.)